کار درمانی حسی

کار درمانی حسی

کار درمانی حسی در رابطه با اختلالاتی به نام یکپارچگی حسی عمل می‌کند، قبل از آن باید درباره اختلالات یکپارچگی حسی بیشتر بدانیم. این بیماری، یک نوع اختلال عصبی شناختی است که عبارت است از ناتوانی در پردازش اطلاعات خاصی که از طریق حس‌ها دریافت می‌گردد، اختلال یکپارچگی حسی در واقع برهم‌خوردگی و اغتشاش در فرآیند جذب و دریافت، سازماندهی و بروز اطلاعات حسی است، کار درمانی حسی یا یکپارچگی حسی در این نوع اختلال سعی در یکپارچه کردن اطلاعات دریافتی مغز دارد، از این رو به دنبال رفع چنین مشکلاتی تلاش می‌کند. کاردرمانی برای اختلال پردازش حسی راهکارها و مداخلات درمانی ویژه ای دارد. اختلال پردازش حسی (SPD) یک اختلال پیچیده مغز است که هم کودکان و هم بزرگسالان را تحت تأثیر قرار می دهد. افراد دارای اختلال پردازش حسی قادر به پردازش اطلاعات حسی از حواس مختلف مانندچشایی، لمس، بینایی، شنوایی و … نیستند، این اختلال  باعث می شود که  مغز این افراد احساسات را نادرست تفسیر کنند و پاسخ متفاوتی دهند. انجام موفقیت آمیز فعالیت روزمره زندگی  مثل نوشت، نقاشی، گوش دادن به صحبت والدین و معلم و … همگی به فرایند پردازش یا یکپارچگی حسی نیازمند هستند. برخی از افراد دارای اختلال پردازش حسی ممکن است به راحتی توسط اطلاعات حسی غرق شوند.

 

کار درمانی حسی

 

کاردرمانی حسی (اختلال پردازش حسی) 

تجربیات حسی شامل لمس، حرکت، آگاهی بدن، بینایی، صدا، بو، سلیقه و کشش گرانش است، فرایند سازماندهی و تفسیر این اطلاعات، ادغام حسی نامیده می شود. ادغام حسی (SI) یک پایه اساسی برای یادگیری و رفتارهای بعدی، پیچیده تر ایجاد می کند. تجربه های حساس که در کاردرمانی حسی می توان بررسی شود شامل:

_ لمس

_ بینایی

_ صدا

_ بو

_ مزه

_ جنبش

_ آگاهی از بدن

_ کشش گرانش

برای اکثر کودکان، ادغام حسی در دوره فعالیت های عادی کودک شکل می گیرد. توانایی برنامه ریزی حرکت نتیجه طبیعی این فرایند است، همچنین توانایی انطباق با احساسات دریافتی است. اما، برای برخی از کودکان، ادغام حسی به همان اندازه که لازم است توسعه نمی یابد. وقتی این روند بی نظم باشد، امکان دارد تعدادی از مشکلات در یادگیری، پیشرفت و رفتار آشکار شود. همه کودکان با یادگیری، روش یا رفتار مشکلات اساسی ادغام حسی ندارند، با این حال، شاخص های خاصی وجود دارد که می تواند به والدین علامت دهد که چنین مشکلاتی می تواند وجود داشته باشد، این شامل: بیش از حد حساس به لمس، حرکت، بینایی، بوها، مزه ها و صداها. این مورد می تواند در رفتارهایی مانند تحریک پذیری یا ترک در هنگام لمس، اجتناب از برخی بافت های لباس یا غذا، پرت شدن حواس، واکنش های ترسناک از چنین فعالیت های حرکتی معمولی (نوسان، چرخش) بروز یابد.

 

کار درمانی حسی

 

عدم واکنش به تحریک حساسیت

در مقابل با موارد فوق، یک کودک تحت مسئولیت می تواند به دنبال تجربیات حسی مانند چرخاندن یا برخورد با افراد و اشیاء باشد. شاید او در مورد درد یا وضعیت بدن سالم به نظر برسد. برخی از کودکان بین افراط بیش از حد و عدم پاسخگو بودن در نوسان هستند. سطح فعالیتی که به طور غیر معمولی بالا یا پایین است، احتمال دارد کودک دائما در حال حرکت باشد یا شاید به راحتی گرم شود و یا به راحتی خسته شود.  باز هم برخی از کودکان می توانند بین افراط و تفریط تغییر کنند.

تعویق در صحبت کردن، زبان ، مهارت های حرکتی یا دستیابی به سطح آکادمیک

این ها می توانند در یک کودک پیش دبستانی به همراه سایر علائم ادغام حسی ضعیف مشهود باشد. در کودک مدرسه ای علی رغم هوشمندی عادی، می تواند در برخی از زمینه های آکادمیک مشکلاتی ایجاد شود.

ضعف سازماندهی رفتار

شاید کودک پرتحرک یا پریشان باشد و فقدان برنامه ریزی را در جهت انجام وظایف نشان دهد.  برخی از کودکان در تنظیم شرایط جدید مشکل دارند. برخی دیگر هنگام مواجهه با شکست با سرخوردگی، پرخاشگری یا باز پس گیری واکنش نشان دهند.

ضعف خودشناسی

غالباً کودکی دارای مشکلات پردازش حسی است، کاملاً احساس خوبی ندارد. این کودک اغلب می تواند کسل، تنبل یا بی تحرک ظاهر شود. برخی از کودکان برای جلوگیری از کارهایی که سخت یا شرم آور هستند راهکارهایی را تدوین می کنند. وقتی این اتفاق بیفتد، کودک دردسرساز یا سرسخت قلمداد می شود. وقتی درک یک مشکل دشوار است، احتمال دارد والدین و فرزندان  خود را مقصر بدانند. تنش خانوادگی، ضعف خودپنداری و احساس کلی ناامیدی می تواند غالب شود.

کاردرمانی برای کودکان

برخی ممکن است بیشتر از افراد دیگر تجربیات حسی را تجربه کنند و برخی حتی ممکن است متوجه احساسات مختلف نشده و در برقراری ارتباط دچار مشکل شوند. دو حس نهایی که کمتر شناخته شده ، حس عمقی ( حس وضعیت بدن) و حس دهلیزی (حس تعادل حرمت) هستند. حس عمقی و دهلیزی با تعامل حس لامسه، پایه‌ای برای رشد سایر حواس فراهم می‌کند.  توانایی مغز شما در پردازش صحیح این اطلاعات بسیار مهم است زیرا اطلاعات دریافت شده از طریق شنوایی ، بینایی ، طعم ، بو ، لمس ، فشار و حرکت توسط مغز و بدن ما برای توسعه مهارت های حرکتی ، مهارت های شناختی و توانایی ما برای یادگیری جدید استفاده می شود.

 

کاردرمانی برای کودکان

 

اطلاعات حسی

اطلاعات حسی چیست و چرا پردازش درست آن بسیار مهم است؟ اطلاعات حسی ، اطلاعاتی است که ما از محیط ، از افراد دیگر و از بدن خودمان از طریق حواس هفتگانه به خود می گیریم. پنج حس مشترک شناخته شده لامسه ، بویایی ، چشایی ، بینایی و شنیداری است.

 

اهمیت کاردرمانی حسی 

پردازش حسی به توانایی در درک اطلاعات حسی ، تفسیر و پردازش این اطلاعات در مغز اشاره دارد. همچنین ، به احساسی که تجربه کردیم ، پاسخ مناسبی می دهد. اما این موضوع در افراد  دارای اختلال پردازش حسی صدق نمی کند. اطلاعات حسی در افراد دارای  اختلال پردازش حسی به درستی درک نشده و مغز این افراد دچار سردرگمی می شوند. در حالی که تجربه احساسات مختلف به ما کمک می کند تا مهارت های خود را توسعه دهیم ، اما در افراد دارای اختلال پردازش حسی، مغز و بدن  دچار بی نظمی و ناتوانی شده و قادر به پاسخگویی نیست. افراد دارای اختلال پردازش حسی معمولاً مشکلات عاطفی ، اجتماعی و آموزشی زیادی دارند. این افراد در  برقراری ارتباط و مهارت های  اجتماعی و … مشکل دارند و به عنوان دست و پا چلفتی شناخته می شوند.

 

اختلالات تلفیق کاردرمانی حسی

تلفیق حسی به میزان تطابق سیستم عصبی مرکزی در مورد شدت، میزان تناوب، تازگی، مدت زمان و… ، در یک تحریک حسی بستگی دارد.

 پردازش پیچیده در شرایط مختلف فرد را قادر می‌سازد تا با رفتارهای تطابقی درگیر شده و بهترین پاسخ را به این تجارب بدهد، اما فردی دارای مشکلات تلفیقی ممکن است با پاسخ‌های منفی و نامتناسب روبرو شود، مثلا تصور کنید در یک خیابانی قرار دارید که یک آمبولانس از عقب به شما نزدیک می‌شود، یک پاسخ تلفیق حسی مناسب این است که شما آرامش خود را حفظ کنید و با دقت از سر راه آمبولانس کنار رفته و پس از رد شدن ماشین و قرار گرفتن در موقعیت عادی به جای خود برگردید، اما این موقعیت برای افراد بیش فعال و یا کسانیکه پاسخ تلفیق حسی خوبی ندارند، به صورت ترس و اضطراب بروز می‌کند و ممکن است این افراد با عدم درک شرایط موجود، از جلوی آمبولانس کنار نروند و موجب ترافیک و مشکلات بعدی شوند.

 

حساسیت بیش از اندازه کاردرمانی حسی

زمانیکه فرد به یک یا چند تحریک حسی بیش از اندازه حساس باشد، آستانه سیستم عصبی برای ورودی‌های حسی بسیار پایین است و نیاز به شدت و توالی تحریکات حسی دارد. برای رسیدن به پاسخ مناسب باید سطح برانگیختگی را کاهش دهیم. در حساسیت حسی سراسری، فرد با حساسیت بالا ممکن است در رفتارهایی مانند جنگ و گریز، به صورت اجتناب حسی و تکه بر گوشه گیری، خود را از مشارکت در اجتماع محدود کند و یا به شکل فعالیت علیه دیگران، سعی در اعمال نفوذ در فضای شخصی آن‌ها داشته باشد.

 

حساسیت کم

زمانیکه فرد حساسیت کمی در مورد یک یا چند نوع حرکت حسی داشته باشد، آستانه تحریک حسی برای ورودی‌های حسی در او بالاست و این افراد به تحریکات شدید تری برای برانگیخته کردن برای پاسخ نیاز دارند. این موقعیت مانند زمانی است که کنترل حجم صدا کمتر از حد مورد نیاز باشد و این چنین، هرگونه تحریک از ترکیبات حسی بی فایده است. فردی با حساسیت کم حسی، تنبل و خواب آلود است. احتمالا چنین افرادی سخت به چیزهای مختلف علاقه‌مند می‌شوند و دیرتر توجه‌شان به صورت پایدار درگیر می‌شود.

 

واکنشهای ترکیبی

افرادی دارای این نوع واکنش‌ها به یک یا چند نوع از ورودی‌های حسی، و نه همه آن‌ها واکنش‌هایی دارند. برای مثال: کودکانی با مشکلات لامسه، که احتمالا از پوشیدن برخی پارچه‌های خاص متنفراند ولی شاید عاشق شلختگی و نقاشی باشند. در واقع یکی از مهمترین ویژگی‌های کودکان دارای اختلالات پردازش حسی وجود تناقض است. زیرا سیستم عصبی بسیار موثر کار می‌کند. برای اکثر افراد این موضوع وابسته به این است که ورودی‌های حسی را به صورت فعال یا غیر فعال تجربه می‌کنند. برای مثال ممکن است شخصی از درآغوش گرفتن فردی متنفر باشد درحالیکه عاشق بغل شدن از طرف دیگران است.هنگامیکه فرد آرام می‌شود، تغذیه مناسب و خواب کافی بسیار قابل اهمیت است. در این حالت، نور، ازدحام جمعیت و شلوغی ممکن است وی را مضطرب کند. اما هنگامیکه تحت شرایط استرس زا قرار بگیرد، همه این عوامل می‌توانند برای او مشکل زا باشند.

 

ترکیب حسی کاردرمانی حسی

برخی از مردم در شرایطی قرار می‌گیرند که به آن ترکیب حسی می‌گویند. در این نوع اختلال یک حس به دلیل تقاطع بین راه‌های حسی در مغز به یک حس دیگر ارتباط می‌یابد. در افرادی که چنین اختلالی را تجربه می‌کنند، اعداد، حروف و یا صداها ممکن است رنگی به نظر برسند، یا مزه با اشکال مختلف همراه باشد. این نوع از مشکلات در پردازش حسی می‌تواند باعث آشفتگی و بصورت کلی ناخوشایند باشند. بسیاری از افرادی که با این مشکل دست و پنجه نرم می‌کنند در تلاش هستند تا با کنترل بیشتر بر روی حواس و رفتار خود، بسیاری از مشکلات از قبیل: تنبلی، افسردگی، عصبانیت و دیگر نقایص شناختی را به خوبی مدیریت کنند. درمان طلایی و استاندارد در رابطه با مشکلات پردازش حسی، همواره کاردرمانی توسط یک کاردرمانگر آموزش دیده و باتجربه گسترده در تئوری و تمرینات یکپارچگی حسی است.  در کنار بسیاری از کاردرمانگران، روانپزشکان، روانشناسان، فیزیولوژیست‌ها، مددکاران اجتماعی و سایر متخصصین بالینی در سلامت این افراد نقش مهمی دارند.

به زبان ساده تر، کاردرمانی مسیرهای عصبی بین مغز و بدن را بهبود می‌بخشد، که نتیجه آن تغییر در چگونگی احساسات و تفکر است. متخصصین سلامت مهارت‌های روانی، اجتماعی و عاطفی را اصلاح می‌کنند که نتیجه آن هم تغییر در چگونگی احساسات و تفکر است. درنتیجه هدف نهایی یکی است. کودکان با مشکلات پردازش حسی نیازمند کاردرمانی حسی مداوم توسط کاردرمانگران می‌باشند، اینگونه تعدیل و یکپارچگی حسی در آن‌ها افزایش قابل توجهی پیدا می‌کند، در بیمارانی که از این اختلال رنج می‌برند، می‌توانند زیر نظر پزشک متخصص از روش‌های درمانی زیر استفاده کنند:

_ کاردرمانی حسی

_ ماساژ درمانی

_ آب درمانی

_ اتاق تحریکات حسی

_ اتاق تاریک

 

کاردرمانی یک روش درمانی برای اختلالات پردازش حسی است. در این نوع کاردرمانی متخصصان با استفاده از یکسری تحریکات درصدد بهبود هرچه بیشتر و نیز یکپارچگی عملکرد مغز و عصب هستند. به صورت طبیعی، رفتارهای خروجی بایستی مورد پذیرش افراد جامعه قرار بگیرند. افراد دارای اینگونه مشکلات حسی ممکن است با تحریکات ناهنجار بسیاری در کشمکش باشند، که موجب آشفتگی خود و دیگران ‌می‌شوند.

کاردرمانگر در زمینه کاردرمانی حسی در تلاش است تا پردازش حسی را در این بیماران بصورت یکپارچه کنترل کند، که از جمله آن‌ها می‌توان به:

_ بازتوانی یک سیستم عصبی غیر فعال

_ خود تنظیمی در برابر سیستم عصبی مقاومت ناپذیر

_ انسداد داده‌های حسی

_ احساس بهتر از شرایط و موقعیت موجود

 

علائم و نشانه های اختلال پردازش حسی:

_ حساسیت زیاد به لمس شدن

_ افراد دیگر را محکم در آغوش می کشد

_ به سختی در صف پشت سر دیگران می ایستد.

_ از شکل و ظاهر بعضی از غذاها متنفر است.

_ بعضی از لباس ها را زبر، بزرگ یا تنگ احساس کرده و نمی پوشد.

_ دست و پا چلفتی است.

_ در مهمانی ها و رستوران ها دچار نابسامانی شده و رفتار نامناسب از خود بروز می دهد.

_ از سرسره و ارتفاع در زمین بازی و پارک ها می ترسد.

_ روی نوک پنجه پا راه می رود‌.

_ حواس پرتی دارد.

_ با صدای بلند صحبت می کند.

 

شما می توانید موضوعات خود را با پزشکان و کادر درمانی ، توانبخشی موسسه مطرح بفرمائید.

پشتیبانی آنلاین واتس آپ
Close and go back to page